Οἱ ἄνθρωποι ξέχασαν τὸν Θεὸ

Ἀλεξάντερ Σολζενίτσιν

Στὸ παρακάτω ἔξοχο κείμενο, ποῦ χρονολογεῖται ἀπὸ τὸ 1983, ὁ βραβευμένος μὲ Νόμπελ λογοτεχνίας Ρῶσος λογοτέχνης, Ἀλεξάντερ Σολζενίτσιν (1918 - 2008) ἐντοπίζει τὴν αἰτία γιὰ τὴ Ρωσικὴ Ἐπανάσταση. Σημειώνει ὅτι ὁ ἴδιος λόγος εἶναι πίσω ἀπὸ τὴν ἐρήμωση, τὴ σκληρότητα καὶ τὸν ἐγωισμὸ σὲ ὁλόκληρο τὸν εἰκοστὸ αἰώνα. Ἐδῶ εἶναι μερικὰ ἀποσπάσματα:

Ἀλεξάντερ Σολζενίτσιν Πρὶν ἀπὸ μισὸ αἰώνα περίπου, ἐνῶ ἤμουν ἀκόμα παιδί, θυμᾶμαι ὅτι ἄκουγα ἀρκετοὺς ἡλικιωμένους νὰ δίνουν τὴν ἀκόλουθη ἐξήγηση γιὰ τὶς μεγάλες καταστροφὲς ποὺ εἶχαν πλήξει τὴ Ρωσία: Οἱ ἄνθρωποι ξέχασαν τὸν Θεό. Γι’ αὐτὸ καὶ συνέβη ὅλο αὐτό.

Ἀπὸ τότε ἔχω περάσει σχεδὸν πενήντα χρόνια ποὺ ἐργάζομαι γιὰ τὴν ἱστορία τῆς Ἐπανάστασής μας. Ὅλα αὐτὰ τὰ χρόνια ἔχω διαβάσει ἑκατοντάδες βιβλία, ἔχω συγκεντρώσει ἑκατοντάδες προσωπικὲς μαρτυρίες, καὶ ἔχω ἤδη συνεισφέρει ὀκτὼ τόμους δικούς μου στὴν προσπάθεια τῆς ἐκκαθάρισης ἀπὸ τὰ συντρίμμια ποὺ ἄφησε πίσω ἡ ἀναταραχή. Ἀλλὰ ἄν μου ζητοῦσαν σήμερα νὰ διατυπώσω ὅσο πιὸ συνοπτικὰ γίνεται τὴν κύρια αἰτία τῆς καταστροφικῆς ἐπανάστασης ποὺ κατάπιε περίπου ἑξήντα ἑκατομμύρια τοῦ λαοῦ μας, δὲν θὰ μποροῦσα νὰ τὸ θέσω μὲ μεγαλύτερη ἀκρίβεια ἀπὸ ὅ, τί νὰ ἐπαναλάβω: Οἱ ἄνθρωποι ξέχασαν τὸν Θεό. Γι’ αὐτὸ καὶ συνέβη ὅλο αὐτό.

(…)

Οἱ ἀδυναμίες τῆς ἀνθρώπινης συνείδησης, ποὺ ἔχει στερηθεῖ τῆς θείας τῆς διάστασης, ἦταν ἕνας καθοριστικὸς παράγοντας σὲ ὅλα τα μεγάλα ἐγκλήματα αὐτοῦ του αἰώνα. Τὸ πρῶτο ἀπὸ αὐτὰ ἦταν ὁ Ἃ’ Παγκόσμιος Πόλεμος, καὶ ἕνα μεγάλο μέρος τῶν σημερινῶν δυσκολιῶν μᾶς μποροῦν νὰ ἀναχθοῦν σὲ αὐτό. Ἦταν ἕνας πόλεμος (ἡ μνήμη τοῦ ὁποίου φαίνεται νὰ ἔχει ξεθωριάσει), ὅταν ἡ Εὐρώπη, γεμάτη μὲ ὑγεία καὶ ἀφθονία, ἔπεσε σὲ μιὰ ὀργὴ αὐτὸ-ἀκρωτηριασμοῦ ποὺ δὲν μποροῦσε παρὰ νὰ ὑποσκάψει τὴν ἰσχύ της γιὰ ἕναν αἰώνα ἢ περισσότερο, ἴσως καὶ γιὰ πάντα. Ἡ μόνη πιθανὴ ἐξήγηση γιὰ τὸν πόλεμο αὐτὸ εἶναι μιὰ ψυχικὴ ἔκλειψη μεταξύ των ἡγετῶν τῆς Εὐρώπης, λόγω τῆς ἀπώλειας τῆς εὐαισθητοποίησής τους σὲ μιὰ ὑπέρτατη δύναμη πάνω τους. Μόνο μιὰ ἄθεη δηλητηρίαση θὰ μποροῦσε νὰ ὠθήσει φαινομενικὰ χριστιανικὰ κράτη νὰ χρησιμοποιοῦν δηλητηριώδη ἀέρια, ἕνα ὅπλο τόσο τρομερὰ ἀπάνθρωπο.

(…)

Ἦταν ὁ Ντοστογιέφσκι, καὶ πάλι, ὁ ὁποῖος ἄντλησε ἀπὸ τὴ Γαλλικὴ Ἐπανάσταση καὶ τὸ ὁλοφάνερο μίσος γιὰ τὴν Ἐκκλησία τὸ δίδαγμα ὅτι «ἡ ἐπανάσταση πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ ἀρχίσει μὲ τὸν ἀθεϊσμό». Αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἀληθινό. Ἀλλὰ ὁ κόσμος δὲν εἶχε γνωρίσει ποτὲ πρίν, μιὰ τόσο μεγάλη ἀσέβεια ὀργανωμένη, στρατιωτικοποιημένη καὶ ἐπίμονα κακόβουλη, ὅπως ἐκείνη ποὺ ἐφαρμόζεται ἀπὸ τὸ μαρξισμό. Στὸ πλαίσιο τοῦ φιλοσοφικοῦ συστήματος τοῦ Μὰρξ καὶ τοῦ Λένιν, καὶ στὸ ἐπίκεντρό της ψυχολογίας τους, τὸ μίσος κατὰ τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ κύρια κινητήρια δύναμη, πιὸ θεμελιώδης ἀπὸ ὅλες τὶς πολιτικὲς καὶ οἰκονομικὲς ἀξιώσεις τους. Ὁ μαχητικὸς ἀθεϊσμὸς δὲν εἶναι ἁπλῶς τυχαῖος ἢ ὁριακὸς στὴν κομμουνιστικὴ πολιτική. Δὲν εἶναι μιὰ παρενέργεια, ἀλλὰ ὁ κεντρικὸς ἄξονας.

(…)

Ἀλλὰ ὑπάρχει κάτι ποὺ δὲν περίμεναν: ὅτι σὲ μιὰ χώρα ὅπου οἱ ἐκκλησίες ἔχουν ἰσοπεδωθεῖ, ὅπου ἕνας θριαμβευτικὸς ἀθεϊσμὸς τὰ ἔχει ρημάξει ὅλα γιὰ τὰ δύο τρίτα του αἰώνα, ὅπου ὁ κλῆρος εἶναι ἐντελῶς ταπεινωμένος καὶ στερημένος ἀπὸ κάθε ἀνεξαρτησία, ὅπου ὅ, τί ἀπέμεινε ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία ὡς θεσμὸς εἶναι ἀνεκτὸ μόνο γιὰ λόγους προπαγάνδας κατὰ τῆς Δύσης, ὅπου ἀκόμη καὶ σήμερα ἄνθρωποι στέλνονται σὲ στρατόπεδα ἐργασίας ἐξ αἰτίας τῆς πίστης τους, καὶ ὅπου, μέσα στοὺς στρατόπεδα ἐκεῖνοι ποὺ συγκεντρώνονται γιὰ νὰ προσευχηθοῦν τὸ Πάσχα, ὁδηγοῦνται σὲ κελιὰ τιμωρίας - δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ ὑποθέσουν ὅτι κάτω ἀπὸ αὐτὸ τὸν κομμουνιστικὸ ὁδοστρωτήρα ἡ χριστιανικὴ παράδοση θὰ ἐπιβίωνε στὴ Ρωσία. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἑκατομμύρια συμπατριῶτες μᾶς ἔχουν διαφθαρεῖ καὶ καταστραφεῖ πνευματικὰ ἀπὸ τὸν ἐπίσημα ἐπιβαλλόμενο ἀθεϊσμό, ἀλλὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπάρχουν πολλὰ ἑκατομμύρια πιστοί.

Καὶ ἐδῶ βλέπουμε τὴν αὐγὴ τῆς ἐλπίδας: ἄσχετα μὲ τὸ πόσο φοβερὰ ὀρθώθηκε ὁ κομμουνισμὸς μὲ ἅρματα μάχης καὶ πυραύλους, δὲν ἔχει σημασία πόσο κατάφερε νὰ καταλάβει τὸ πλανήτη, εἶναι καταδικασμένος νὰ μὴν νικήσει τὸν Χριστιανισμό.

(…)

Αὐτὸ τὸ μίσος ποὺ σκόπιμα καλλιεργεῖται, ἐξαπλώνεται στὴ συνέχεια σὲ κάθε τί ποὺ ἔχει ζωή, τὴν ἴδια τὴ ζωή, στὸν κόσμο μὲ τὰ χρώματά του, τοὺς ἤχους καὶ τὰ σχήματα, στὸ ἀνθρώπινο σῶμα. Ἡ πικραμένη τέχνη τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα χάνεται ὡς ἀποτέλεσμα αὐτοῦ του ἄσχημου μίσους, γιατί ἡ τέχνη εἶναι ἄκαρπη χωρὶς ἀγάπη. Στὴν τέχνη ἡ Ἀνατολὴ ἔχει καταρρεύσει γιατί ἔχει χτυπηθεῖ καὶ καταπατηθε, ἀλλὰ στὴ Δύση, ἡ πτώση ἦταν οἰκειοθελής, σὲ μιὰ σκηνοθετημένη καὶ ἐπιτηδευμένη ἀναζήτηση ὅπου ὁ καλλιτέχνης, ἀντὶ νὰ προσπαθεῖ νὰ ἀποκαλύψει τὸ θεϊκὸ σχέδιο,προσπαθεῖ νὰ βάλει τὸν ἑαυτό του στὴ θέση τοῦ Θεοῦ.

(…)

Ἡ ζωή μας δὲν ἔγκειται στὴν ἐπιδίωξη τῆς ὑλικῆς ἐπιτυχίας, ἀλλὰ στὴν προσπάθεια  γιὰ μιὰ ἄξια πνευματικὴ ἀνάπτυξη. Ὁλόκληρη ἡ γήινη ὕπαρξή μας δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνα μεταβατικὸ στάδιο στὴν κίνηση πρὸς κάτι ὑψηλότερο, καὶ ἐμεῖς δὲν πρέπει νὰ σκοντάψουμε καὶ νὰ πέσουμε, οὔτε πρέπει νὰ καθυστεροῦμε μάταια σὲ ἕνα σκαλὶ τῆς σκάλας. Οἱ νόμοι τῆς ὕλης μόνοι τους δὲν ἐξηγοῦν τὴ ζωή μας οὔτε μᾶς δίνουν τὴν κατεύθυνση.

Οἱ νόμοι τῆς φυσικῆς καὶ τῆς φυσιολογίας δὲν θὰ ἀποκαλύψουν τὸ ἀδιαμφισβήτητο τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Δημιουργὸς συνεχῶς, μέρα μὲ τὴ μέρα, συμμετέχει στὴ ζωὴ τοῦ καθενός μας, ἀνελλιπῶς χορηγώντας μᾶς τὴν ἐνέργεια τῆς ὕπαρξης. Ὅταν ἡ βοήθεια αὐτὴ μας ἀφήσει, πεθαίνουμε. Καὶ στὴ ζωὴ ὁλόκληρού του πλανήτη μας, τὸ Θεῖο Πνεῦμα σίγουρα κινεῖται ὄχι μὲ λιγότερη δύναμη: αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ κατανοήσουμε στοὺς σκοτεινοὺς καὶ τρομεροὺς καιρούς μας.

Πηγή: Ἁγιορείτικο Βῆμα